Mặc dù lãng phí trong sản xuất là điều mà hầu hết doanh nghiệp đều nhận thấy, nhưng không phải ai cũng sẵn sàng thay đổi.
- Ban lãnh đạo bận rộn với mục tiêu tăng trưởng
- Người lao động coi đó không phải trách nhiệm của mình
👉 Kết quả là lãng phí tích tụ theo thời gian, âm thầm làm tăng chi phí vận hành – giảm lợi nhuận – mất lợi thế cạnh tranh.
Những chia sẻ dưới đây là các tình huống thực tế mà VCC Group đã từng gặp phải trong quá trình tư vấn và triển khai giải pháp sản xuất.
» Xem lại 7 lãng phí trong sản xuất cần loại bỏ để doanh nghiệp tăng trưởng bền vững P1
5 loại lãng phí còn lại trong sản xuất (Lean Manufacturing)
(Tiếp nối phần 1: Vận chuyển & Sản xuất dư thừa)
3. Lãng phí trong sản xuất do chờ đợi
Câu chuyện thường thấy ở các doanh nghiệp lớn hay nhỏ là câu chuyện về việc nhân viên chờ đợi khi:
- Nhà máy mất điện
- Máy móc hỏng hóc bất ngờ
- Hết nguyên liệu đầu vào…
Tôi vẫn thường được nghe về những câu chuyện mỗi khi máy móc bị hỏng đột ngột. Công nhân sản xuất thường ngồi chờ đợi cả tiếng đồng hồ cho tới khi máy móc được sửa xong. Hay câu chuyện khác về những thời điểm hết nguyên liệu sản xuất đầu vào. Công nhân cũng ngồi chờ đợi hàng về để tiếp tục dòng chảy sản xuất.
Thời gian đó chính là sự lãng phí trong sản xuất. Nó ảnh hưởng trực tiếp tới chi phí sản xuất trên 1 sản phẩm, trừ khấu hao vô ích máy móc và có thể doanh nghiệp mất đi những chi phí cơ hội.
>> Trong thời gian chờ đợi, công nhân không làm việc nhưng doanh nghiệp vẫn phải trả lương, không tạo ra 1 giá trị gia tăng nào.
Giải pháp tối ưu 2026:
- Lập kế hoạch sản xuất chi tiết, dựa trên dữ liệu thực tế
- Cân bằng chuyền (Line Balancing)
- Bảo trì dự phòng (Preventive Maintenance)
- Theo dõi tồn kho nguyên liệu theo thời gian thực
Doanh nghiệp hiện đại đang ứng dụng:
- IoT để giám sát máy móc
- Hệ thống MES để kiểm soát tiến độ
4. Lãng phí do thao tác dư thừa (Motion Waste)
Lãng phí thao tác trong sản xuất là những hành động vô nghĩa, làm giảm năng suất và hiệu quả công việc.
Biểu hiện:
- Tìm kiếm dụng cụ mất thời gian
- Di chuyển không cần thiết
- Thao tác không chuẩn hóa
👉 Những hành động nhỏ nhưng lặp lại liên tục sẽ gây tổn thất lớn về năng suất.
Nguyên nhân xuất phát từ việc bố trí mặt bằng, vị trí không phù hợp, dẫn tới việc tạo ra những thao tác không đồng bộ. Không chỉ vậy, nhiều công nhân phản ánh rằng do quản lý của họ hướng dẫn không rõ ràng hoặc hướng dẫn sai quy chuẩn, không chịu thay đổi, ứng dụng phương pháp mới. Lãng phí trong sản xuất cũng từ đó mà ra. Chính vì vậy, cần phải loại bỏ càng sớm càng tốt các thao tác dư thừa này.
Case thực tế từ VCC Group:
Trước khi cải tiến:
- Dụng cụ để lộn xộn
- Mất nhiều thời gian tìm kiếm
Sau khi áp dụng Kaizen + 5S:
- Thiết kế giá treo dụng cụ
- Sắp xếp khoa học
👉 Kết quả:
- Tiết kiệm hàng chục triệu chi phí vận hành
- Tăng hiệu suất làm việc rõ rệt
- Môi trường làm việc chuyên nghiệp hơn
5. Lãng phí trong sản xuất do gia công thừa
Lãng phí trong sản xuất không thể không kể tới việc gia công dư thừa. Từ đó dẫn tới việc làm sai yêu cầu về sản phẩm của khách hàng. Đây là hành động khiến việc sử dụng nguồn lực bị lãng phí. Nguyên nhân chủ yếu từ việc quản lý con người và chất lượng.
Lãng phí trong quy trình sản xuất có thể là:
- Những quy trình không được khách hàng yêu cầu
- Sản phẩm tạo ra không phù hợp với tiêu chuẩn
Gia công thừa gây ra tình trạng chậm trễ sản xuất và giao hàng, ảnh hưởng tới uy tín của doanh nghiệp.
Không chỉ vậy, lãng phí trong sản xuất do gia công thừa dẫn đến việc hao phí nguyên liệu. Ví dụ cùng 1 lượng nguyên vật liệu nếu sản xuất đúng kế hoạch sẽ làm ra được 1000 sản phẩm, nhưng do lãng phí gia công thừa chỉ còn đủ sản xuất 850 sản phẩm. Gây ra lãng phí trong chờ đợi nguyên liệu bổ sung thêm.
> Loại lãng phí này là loại khó nhận biết nhất trong 7 loại lãng phí trong sản xuất.
Giải pháp:
- Chuẩn hóa quy trình theo yêu cầu khách hàng
- Áp dụng tiêu chuẩn chất lượng rõ ràng
- Kiểm soát quy trình bằng dữ liệu
6. Lãng phí trong sản xuất do tồn kho
Hàng tồn kho là 1 loại lãng phí nguy hiểm, có thể chiếm tới 40-50% tổng giá trị tài sản của doanh nghiệp. Tồn kho là sự lãng phí lưu trữ nguyên vật liệu, thành phẩm dư thừa, quá mức.
Quá nhiều thứ cần lưu kho sẽ tồn đọng vốn, ảnh hưởng tới hoạt động sản xuất của doanh nghiệp. Không chỉ vậy, doanh nghiệp sẽ tốn thêm khoản thuê nhân công vận chuyển hàng hóa tới kho, sắp xếp, hoặc di chuyển kho hàng. Gây ra tổn hại về chi phí lưu kho, bãi, bảo quản, hay vận chuyển.
Giải pháp gợi ý:
– Nghiên cứu và ứng dụng 1 số công cụ Lean: Kanban, Just in time, … để lên lịch trình sản xuất phù hợp với nhu cầu của thị trường.
– Bố trí lại các dây chuyền sản xuất theo hình dạng U, Z hoặc T thay vì bố trí theo khu vực chức năng.
– Sử dụng biện pháp tự động hóa cho nhà kho và các giai đoạn sản xuất lặp đi lặp lại:
- Hệ thống xe tự hành AGV
- Dây chuyền sản xuất tự động
- Băng tải, băng chuyền…
Việc xử lý triệt để tình trạng lãng phí do tồn kho không thể giải quyết trong 1 sớm 1 chiều, mà cần sự quyết tâm cao của doanh nghiệp. Nếu tiếp tục ỷ lại, trì trệ việc cắt giảm số lượng tồn kho sẽ gây ra những tổn thất lớn cho doanh nghiệp, thậm chí dẫn tới phá sản.
Chúc các doanh nghiệp sớm giải quyết được vấn để và phát triển lớn mạnh.
7. Lãng phí trong sản xuất do sai sót, khuyết tật
Không thể tránh khỏi sai sót, khuyết tật trong sản xuất, chỉ có điều những sai sót ấy ảnh hưởng như thế nào tới doanh nghiệp.
Sai sót, khuyết tật tôi muốn nói tới ở đây là:
- Sai số trong sản xuất về sản phẩm
- Dịch vụ bị lỗi
- Sử dụng quá nhiều nguyên liệu để sản xuất dẫn tới dư thừa, tăng số phế phẩm
- Sai sót trong giấy tờ bàn giao….
Những lỗi sai này gây ra việc phải sửa chữa, thậm chí bỏ đi và sản xuất lại; tốn thời gian, chi phí và gây mất lòng tin từ khách hàng.
Nguyên nhân gây ra lãng phí trong sản xuất do sai sót:
– Yếu tố con người: nhân công thao tác sai, không chú ý khi làm việc hoặc không nhận thức đẩy đủ về thiết kế của sản phẩm.
Đa số các trường hợp sai sót là do con người không tuân thủ quy định sản xuất, bỏ qua các thao tác vận hành tiêu chuẩn mà họ cho rằng không cần thiết. Vấn đề này cần xem xét lại bộ phận quản lý, đào tạo hướng dẫn đầu vào và bộ phận kiểm soát sản xuất trực tiếp trong doanh nghiệp.
– Yếu tố phương pháp sản xuất: Sử dụng các phương pháp không cải tiến, cổ hủ, không có quy trình rõ ràng khiến người thực hiện hiểu sai dẫn tới kết quả sai. Sắp xếp các quy trình sản xuất không hợp lý, dễ gây nhầm lẫn trong quá trình sản xuất…
– Yếu tố thiết bị máy móc: sử dụng máy móc, thiết bị tự động hóa không chính thống, các linh kiện, thiết bị công nghiệp không chính hãng. Hậu quả là sản xuất ra những sản phẩm bị lỗi do các quy trình trong máy tự động không hoàn chỉnh. Ngoài ra, thiết bị máy móc không được bảo dưỡng, sửa chữa định kì dãn tới việc máy móc bị hỏng trong quá trình sản xuất, ảnh hưởng tới quá trình sản xuất sản phẩm, tạo ra những phế phẩm cần xử lý.
Giải pháp gợi ý:
– Xác định các nguyên nhân gây ra lỗi sai, ưu tiên các lỗi trọng yếu giải quyết trước. Ghi lại quá trình sửa đổi để đối chiếu trước và sau có sự thay đổi thế nào.
– Xây dựng các tiêu chuẩn chất lượng cho từng công đoạn sản xuất, từ đó chuẩn hóa các công đoạn. Chú trọng việc đào tạo, giám sát việc thực hiện các hướng dẫn, qui định.
– Lựa chọn các đối tác, nhà cung cấp thiết bị công nghiệp, máy móc, thiết bị tự động hóa hay các dây chuyền sản xuất uy tín, có kinh nghiệm trong chế tạo, lắp ráp các thiết bị sản xuất. Mặc dù chi phí cho các thiết bị, máy móc tự động hóa khá cao, nhưng so với việc mua những thiết bị đểu, dởm, liên tục phải sửa chữa, thì đó là giải pháp tốt nhất.
Đây là lý do nhiều doanh nghiệp lựa chọn hợp tác với các đơn vị như VCC Group – có kinh nghiệm trong:
- Thiết kế chế tạo máy
- Gia công cơ khí chính xác
- Giải pháp tự động hóa toàn diện
Kết luận
Trong thời đại sản xuất thông minh, doanh nghiệp muốn phát triển bền vững cần:
✔ Loại bỏ 7 loại lãng phí trong sản xuất
✔ Ứng dụng Lean + Six Sigma
✔ Đầu tư tự động hóa & công nghệ
✔ Xây dựng văn hóa cải tiến liên tục
Dưới đây là tổng hợp lại 7 loại lãng phí trong sản xuất ở cả 2 phần:
- Lãng phí do Vận chuyển – Transportation
- Lãng phí do Dư thừa – Over Production
- Lãng phí do Chờ đợi – Waiting
- Lãng phí do Thao tác dư thừa – Motion
- Lãng phí do Gia công, sản xuất thừa – Over processing
- Lãng phí do Tồn kho – Inventory
- Lãng phí do Sai sót/ Khuyết tật – Defect
Về VCC Group
Thành lập từ năm 2010, VCC Group là tập đoàn công nghiệp phụ trợ hàng đầu Việt Nam với hơn 15 năm phát triển.
VCC chuyên cung cấp:
- Thiết kế & chế tạo máy tự động hóa
- Gia công cơ khí chính xác
- Gia công khuôn mẫu
- Đúc nhựa
- Thiết bị công nghiệp tiêu chuẩn
👉 Với nền tảng Lean & Six Sigma, VCC không ngừng đổi mới để nâng cao chất lượng và vươn tầm quốc tế.
VCC đang vươn mình tới vị trí dẫn đầu trong ngành công nghiệp chế tạo, công nghiệp phụ trợ với dịch vụ chuyên nghiệp, sản phẩm hoàn hảo. Có được niềm tin của khách hàng là thành công của VCC.